रेल्वे ग्रुप-डी (RRB): परीक्षेचे स्वरूप, पेपर पॅटर्न व अभ्यासक्रम

पदे: लेव्हल-१ पदे: ट्रॅक मेंटेनर, असिस्टंट (पॉइंट्समन, लोको शेड, वर्कशॉप, S&T इ.)

पात्रता: १० वी उत्तीर्ण किंवा ITI; वय साधारण १८ ते ३३ (केंद्राच्या नियमांनुसार सवलत)

अधिकृत संकेतस्थळ: https://www.rrbmumbai.gov.in

1. संगणक आधारित परीक्षा (CBT)

मराठीसह १५ भाषांत परीक्षा देता येते — अर्ज करताना माध्यम निवडा. १०० प्रश्न, ९० मिनिटे; प्रत्येक चुकीच्या उत्तराला १/३ गुण वजा. विज्ञान व गणित १० वी स्तराचे.

2. शारीरिक क्षमता चाचणी (PET)

पात्रता स्वरूप. पुरुष: ३५ किलो वजन घेऊन १०० मी. २ मिनिटांत व १००० मी. धावणे ४ मि. १५ से.त; महिला: २० किलो वजनासह १०० मी. २ मिनिटांत व १००० मी. ५ मि. ४० से.त. प्रत्येक जाहिरात तपासा.

3. कागदपत्र पडताळणी व वैद्यकीय तपासणी

पदानुसार वैद्यकीय दर्जा (A/B/C) लागतो.

अंकगणित

• संख्याज्ञान: संख्यांचे प्रकार, विभाज्यतेच्या कसोट्या, लसावि-मसावि, अपूर्णांक-दशांश
• सरासरी, गुणोत्तर व प्रमाण: सरासरी, गुणोत्तर-प्रमाण, भागीदारी, मिश्रण
• शेकडेवारी, नफा-तोटा व व्याज: शेकडेवारी, नफा-तोटा, सूट, सरळव्याज, चक्रवाढव्याज
• काळ-काम-वेग: काळ-काम, नळ-टाकी, वेळ-अंतर-वेग, आगगाडी, बोट-प्रवाह
• वय, घातांक व वर्गमूळ: वयावरील उदाहरणे, घातांक, वर्ग-वर्गमूळ, घन-घनमूळ
• मापन (क्षेत्रफळ व घनफळ): आयत, त्रिकोण, वर्तुळ, घन, इष्टिकाचिती, वृत्तचिती
• सांख्यिकी व माहिती विश्लेषण: मध्य, मध्यगा, बहुलक, तक्ते व आलेख यांचे विश्लेषण

बुद्धिमत्ता चाचणी

• अंक व अक्षर मालिका: अंकमालिका, अक्षरमालिका, गहाळ पद
• सादृश्यता व वर्गीकरण: समसंबंध, गटात न बसणारे पद
• सांकेतिक भाषा: अक्षर व अंक सांकेतिक भाषा
• नातेसंबंध व दिशा: रक्तनाती, दिशा व अंतर
• क्रम, रांग व बैठक व्यवस्था: रांगेतील स्थान, वर्तुळाकार बैठक
• घड्याळ व दिनदर्शिका: काट्यांमधील कोन, वार काढणे
• वेन आकृती व आकृत्या: वेन आकृती, आकृती मोजणे, आरसा प्रतिमा
• तर्क व निष्कर्ष: विधान-निष्कर्ष, विधान-गृहितक, कारण-परिणाम

सामान्य विज्ञान व पर्यावरण

• भौतिकशास्त्र: गती, बल, कार्य-ऊर्जा, ध्वनी, प्रकाश, विद्युत, चुंबकत्व, एकके
• रसायनशास्त्र: द्रव्याच्या अवस्था, अणुरचना, मूलद्रव्ये, आम्ल-आम्लारी-क्षार, दैनंदिन रसायने
• जीवशास्त्र: पेशी, वनस्पती व प्राणी वर्गीकरण, प्रकाशसंश्लेषण, अनुवंशिकता
• मानवी शरीर व आरोग्य: शरीरसंस्था, जीवनसत्त्वे, पोषण, रोग व लसीकरण
• पर्यावरण व परिस्थितिकी: परिसंस्था, जैवविविधता, हवामान बदल, प्रदूषण, संरक्षण कायदे व करार
• विज्ञान व तंत्रज्ञान: अवकाश संशोधन (ISRO), संगणक व इंटरनेट, जैवतंत्रज्ञान, अपारंपरिक ऊर्जा

चालू घडामोडी

• महाराष्ट्र: राज्य शासनाचे निर्णय, योजना, नियुक्त्या
• राष्ट्रीय: केंद्र शासनाचे निर्णय, अहवाल, निर्देशांक
• आंतरराष्ट्रीय: परिषदा, करार, जागतिक संस्था
• आर्थिक: RBI, अर्थसंकल्प, आर्थिक आकडेवारी
• विज्ञान-तंत्रज्ञान: अवकाश, संरक्षण, शोध
• क्रीडा: स्पर्धा, विजेते, विक्रम
• पुरस्कार व नियुक्त्या: राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार, महत्त्वाच्या नियुक्त्या

सामान्य ज्ञान (स्थिर)

• भारत व महाराष्ट्रातील प्रथम: पहिले व्यक्ती व घटना, सर्वात मोठे-लांब-उंच
• महत्त्वाचे दिवस: राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय दिन
• पुरस्कार व सन्मान: भारतरत्न, पद्म, ज्ञानपीठ, नोबेल, क्रीडा पुरस्कार, महाराष्ट्र भूषण
• पुस्तके व लेखक: प्रसिद्ध पुस्तके, मराठी साहित्यिक व टोपणनावे
• क्रीडा: खेळ व संबंधित शब्द, चषक, ऑलिम्पिक, खेळाडूंची संख्या
• संस्था व मुख्यालये: आंतरराष्ट्रीय संस्था, भारतीय संस्था व त्यांची मुख्यालये
• महत्त्वाचे कायदे: भारतीय न्याय संहिता २०२३, BNSS, साक्ष अधिनियम, माहितीचा अधिकार, महिला व बालकांसंबंधी कायदे